De Dam als Plaats van Herinnering

De Dam als getuige
van het verleden

 

De Dam is het historische hart van Amsterdam en vormt de navel van ons land. Op 18.000 vierkante meter, bestraat met 2,5 miljoen keitjes komen vele gebeurtenissen en herinneringen samen. Het is een krachtenveld van architectuur, cultuur, vermaak, politieke en economische macht. Sinds mensenheugenis is het de plek bij uitstek om te feesten, te flaneren, te demonstreren en te herdenken (http://youtu.be/Kuv4AENUpFc).

Tussen 1984 en 1992 publiceerde de Franse historicus Pierre Nora Les lieux de mémoire. De Dam in Amsterdam is een van de Nederlandse locaties die het predikaat ‘lieu de mémoire’ of plaats van herinnering het meeste verdient. Een plein dat zo’n belangrijke rol speelt in ons collectieve geheugen is uiteraard in de afgelopen anderhalve eeuw ontelbare malen gefotografeerd. Van koninklijke huwelijken en inhuldigingen, de schietpartij en de bevrijdingsfeesten in 1945, tot het lawaaiconcert na de moord op Theo van Gogh in 2004.

Flip Bool – tot eind 2012 lector fotografie aan AKV|St. Joost, Avans Hogeschool en voormalig senior collecties & onderzoek bij het Nederlands Fotomuseum –  heeft met een team van lectoraatsmedewerkers al die foto’s bestudeerd. Samen leveren ze een rijk beeld op van deze bijzondere locatie, haar verschijningsvormen in de loop van de tijd en het sociale gebruik ervan. De door Bool gemaakte selectie uit deze duizenden foto’s geeft bovendien een uniek beeld van de Nederlandse fotogeschiedenis.

De oudst bekende foto van de Dam werd op 27 augustus 1856 in stereo gemaakt door Pieter Oosterhuis bij de onthulling van het ‘Monument ter herinnering aan den volksgeest van 1830-1831’ – in de volksmond ‘Naatje’ genoemd. Dit curieuze monument werd in 1914 ontmanteld en speelt met de in 1903 gesloopte Beurs van Zocher een centrale rol op talloze vroege foto’s van de Dam. 

Weinigen beseffen dat dit plein der pleinen pas vanaf 1912 zijn huidige vorm kreeg door de sloop van het zogenoemde Commandantshuis en een blok huizen voor het huidige Grand Hotel Krasnapolsky. Hier verrees decennia later het Nationaal Monument dat twee, nagenoeg vergeten voorgangers kende. Wie weet dat – behalve het Koninklijk Paleis en de Nieuwe Kerk – alle andere gebouwen op de Dam sinds 1856 niet minstens eenmaal zijn gesloopt of herbouwd? In een nieuwe context vertellen circa 800 foto’s op deze website het verhaal.

schrijf je in voor onze nieuwsbrief

De redactie van deze site brengt op onregelmatige tijdstippen een nieuwsbrief uit over vernieuwingen, publicaties, lezingen etc.

Het Paleis en de Dam

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De Dam als baken in de tijd

Avans Hogeschool, AKV|St.Joost, Breda ism Hollandse Hoogte, Amsterdam; Maria Austria Instituut, Amsterdam; Nationaal Archief | Spaarnestad Photo, Den Haag; Nederlands Fotomuseum, Rotterdam; Rijksmuseum Amsterdam; Stadsarchief Amsterdam; Amsterdam Museum, Amsterdam en Picturae, Heilo.

 
Nationaal Monument | Adriaan Roland Holst | Harry Mulisch

Als een aanklacht tegen het ‘regentendom’ schreef Harry Mulisch in augustus 1966  zijn boek Bericht aan de rattenkoning (De Bezige Bij, Amsterdam 1966) over de recente gebeurtenissen in Amsterdam. Een van de beschreven incidenten betreft het woord ‘MOORD’ dat met twee → Lees verder

4 beelden
Straatdraaiorgels

De geschiedenis van het straatdraaiorgel of pierement voert terug tot circa 1850, toen de Italiaan Ludovico Gavioli in Parijs begon met de vervaardiging van kleine straatdraaiorgels. De ontwikkeling ervan kreeg in 1892 een belangrijke impuls door het patent op het → Lees verder

3 beelden
Transportknooppunt

Eeuwenlang was de Dam een centraal overslag- en transportknooppunt in de stad. Niet alleen voor het goederen-, maar ook voor het personenvervoer. Wat het eerste betreft was het middelste pand tussen het Damrak en de Nieuwendijk lange tijd een belangrijke → Lees verder

5 beelden